Kimlarga mos keladi
- Kamqonligi bor bemorlarga
- Bölajak onalarga — uçala trimestrda ham ruxsat etilgan
- Emizikli onalarga — tuğruqdan keyin temir zaxirasini tiklaş uçun
- Bolalar va ösmirlarga — jadal ösiş davrida
- Hayzi köp keladigan ayollarga
- Vegetarian va veganlarga
- Operatsiya va qon yöqotişdan keyin
- Yaşirin temir tanqisligida — gemoglobin meʼyorida bölsa-da, ferritin 30 mkg/l dan past
Qöllaş uçun körsatmalar
| Körsatma | Klinik asos |
|---|
| Temir tanqisligi kamqonligi (TTK) — asosiy körsatma | Gemoglobin 110–120 g/l dan pasaygan, temir tanqisligining klinik belgilari bor |
|---|
| Yaşirin temir tanqisligi | Gemoglobin meʼyorida, ferritin 30 mkg/l dan past — zaxira kamaygan, yaqqol kamqonlik yöq |
|---|
| Homiladorlikda TTK profilaktikasi (I–III trimestr) | Temirga ehtiyoj birinçi trimestrdanoq ortadi |
|---|
| Emiziş davrida TTK profilaktikasi | Temir kökrak suti bilan yöqotiladi, ona zaxirasi kamayadi |
|---|
| 6–18 yoşli bolalarda TTK | Jadal ösiş temirga ehtiyojni oşiradi |
|---|
| Surunkali qon yöqotiş (hayz, meʼda-içak) | Reproduktiv yoşdagi ayollarda temir yöqotilişini muntazam qoplaş |
|---|
| Vegetarian yoki vegan ovqatlaniş | Ösimlik mahsulotlaridagi temir yomonroq özlaştiriladi |
|---|
| Operatsiyadan keyingi davr, qon yöqotişdan keyingi tiklaniş | Ötkir yoki surunkali qon yöqotişdan söng temir zaxirasini tiklaş |
|---|
Qöllaş usuli va dozalari
Ovqat vaqtida yoki ovqatdan söng darhol, suv yoki meva şarbati bilan içiladi — çoy yoki sut bilan emas. Tabletka çaynalmaydi. Bitta tabletkada 20 mg temir bor.
| Kim | Kamqonlikda | Yaşirin tanqislikda | Profilaktika | Kurs |
|---|
| 6–12 yoşli bolalar | 1 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 1 marta | 1 tabl. kun ora | 3–5 oy (kamqonlik), 1–3 oy (tanqislik) |
|---|
| 12–18 yoşli ösmirlar | 1–2 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 1–2 marta | 1 tabl. kuniga 1 marta | 3–6 oy (kamqonlik), 1–3 oy (tanqislik) |
|---|
| Kattalar | 2 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 1 marta | 3–6 oy (kamqonlik), 2–4 oy (tanqislik) |
|---|
| Homiladorlar, I trimestr | 2 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 1 marta | gemoglobin meʼyorlaşgunça + 1–2 oy |
|---|
| Homiladorlar, II trimestr | 2 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 2 marta | 1–2 tabl. kuniga 1 marta | gemoglobin meʼyorlaşgunça + 2 oy |
|---|
| Homiladorlar, III trimestr | 2 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 2 marta | 1–2 tabl. kuniga 1 marta | butun III trimestr va tuğruqdan keyingi davr |
|---|
| Emizikli onalar | 1–2 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 2 marta | 1 tabl. kuniga 1 marta | 1–3 oy yoki zaxira tiklangunça |
|---|
- Kamqonlikni davolaş gemoglobin meʼyorlaşgunça davom etadi, söng zaxirani töldiriş uçun yana 1–3 oy (ferritin nazorati bilan)
- Nazorat tahlillari (umumiy qon tahlili, ferritin, zardobdagi temir) — qabul boşlanganidan 4–8 hafta ötgaç
- Homiladorlikda gemoglobin va ferritin har trimestrda tekşiriladi
- Dozani şifokor har bir kişiga alohida tanlaydi; jadvalda standart sxemalar keltirilgan
Alohida guruhlarda qöllaş
Homiladorlik
Folamer homiladorlikning butun davrida ruxsat etilgan. Temirga ehtiyoj I trimestrdan III trimestrgaça ortib boradi (kuniga 27–30 mg gaça elementar temir). Polimaltoza kompleksi yaxşi kötariladi, temir tuzlariga xos qabziyat va noqulaylikni keltirib çiqarmaydi.
Emiziş davri
Folamer emiziş davrida ruxsat etilgan. Temir kökrak sutiga juda kam ötadi. Qabul qiliş tuğruqdan keyin onaning temir zaxirasini tiklaşga yordam beradi.
6 yoşdan katta bolalar
Tabletkalar bola tabletkani yuta olsa, 6 yoşdan beriladi. Doza: kuniga tana vaznining har kilogrammiga 3–5 mg elementar temir (örtaça 1–2 tabletka). 6 yoşgaça bölgan bolalarga Folamer siropi töğri keladi — şifokor tavsiyasi bilan.
Farmakologik xususiyatlari
Temir (Fe³⁺) gidroksid polimaltoza kompleksi
Uç valentli temir yuqori molekulyar polimaltoza kompleksi şaklida bölib, tuzilişi jihatidan ferritinga — organizmdagi fiziologik temir zaxirasiga öxşaydi. Kompleks içak böşliğida erkin Fe²⁺ yoki Fe³⁺ ionlarini ajratmaydi, şu sababli temir tuzlariga xos prooksidant va şilliq qavatni taʼsirlovçi taʼsirlar kuzatilmaydi.
Söriliş DMT1-taşuvçi iştirokida ingiçka içak şilliq qavati orqali faol taşiş yöli bilan keçadi va gepsidin tomonidan boşqariladi. Bu mexanizm temirning fiziologik nazorat ostida, ortiqça yuklaniş xavfisiz kirişini taʼminlaydi.
Itburun mevasi ekstrakti (Rosa canina)
Askorbin kislotasi va bioflavonoidlar (rutin, kversetin, gesperidin) hisobiga temirning özlaştirilişiga yordam beradi. Askorbin kislotasi temirning fitatlar va oksalatlar bilan erimaydigan birikmalar hosil qilişining oldini oladi. Bioflavonoidlar antioksidant taʼsirga ega va meʼda-içak şilliq qavatini himoya qiladi.
Sianokobalamin (B12 vitamini)
Meʼyoriy qon yaratilişi uçun zarur: suyak iligidagi eritrotsit ötmişdoşlarida DNK sintezida qatnaşadi. B12 tanqisligi megaloblast kamqonlik va nevrologik buzilişlarga olib keladi. Temir bilan birga eritrotsitlar hosil bölişini har tomonlama qöllab-quvvatlaydi; bu ayniqsa aralaş tanqislik holatlarida muhim.
Qöllaş mumkin bölmagan holatlar
- Tarkibiy qismlarni şaxsan kötara olmaslik
- Gemoxromatoz, gemosideroz va temir ortiqçaligi bilan keçadigan boşqa holatlar
- Gemolitik va aplastik kamqonlik
- Talassemiya va boşqa gemoglobinopatiyalar
- 6 yoşgaça bölgan bolalar (tabletkalar uçun)
Nojöya taʼsirlari
Temirning polimaltoza kompleksi tuzli şakllarga qaraganda nojöya taʼsirlarni ança kam keltirib çiqaradi. Juda kam hollarda quyidagilar kuzatilişi mumkin:
- hazm tizimi tomonidan — köngil aynişi, qorinda noqulaylik, qabziyat yoki iç yumşaşi, najasning qorayişi (meʼyor hisoblanadi)
- teri tomonidan — eşakemi, qiçişiş
- yuqori dozalarda boş oğriği
Boşqa vositalar bilan özaro taʼsiri
- Antatsidlar temir sörilişini kamaytiradi — oraliq 2 soat
- Tetratsiklinlar va xinolonlar temir bilan xelat birikmalar hosil qiladi — oraliq 3 soat
- Levotiroksin — oraliq 4 soat
- Çoy, qahva, sut va kepakli non sörilişni kamaytiradi — birga qabul qilinmaydi
Saqlaş şaroiti
Quruq, yoruğlikdan himoyalangan joyda, 25 °C dan yuqori bölmagan haroratda saqlanadi. Bolalar qöli yetmaydigan joyda saqlang. Yaroqlilik muddati — 2 yil. Retseptsiz beriladi.
Yordamçi moddalar: mikrokristall selluloza, kroskarmelloza natriy, magniy stearat.
Işlab çiqaruvçi
MMM Med Group, Toşkent şahri, Özbekiston Respublikasi.